Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi
  • Hozirgi
  • Arxivlar
    • Maqolalarga qo'yiladigan talablar
    • Jurnal haqida
    • Materiallarni yuborish
    • Tahririyat jamoasi
    • Maxfiylik bayonoti
    • Aloqa
    • en
    • ru
    • uz
  • Ro‘yxatdan o‘tish
  • Kirish

Влияние фаз эль-ниньо – южного колебания на климатические параметры в ферганской долине: ретроспектива и десятилетний прогноз

12-12-2025
  1. Asosiy sahifaga o'tish
  2. Arxivlar
  3. Jild 1 № 2 (2025)
  4. Maqolalar

Mualliflar

  • М Бобохонова
    Научно-исследовательский гидрометеорологический институт
  • С Бегматов
    Научно-исследовательский гидрометеорологический институт
  • З Усаров
    Научно-исследовательский гидрометеорологический институт
  • Б Кадыров
    Научно-исследовательский гидрометеорологический институт
  • И Каримов
    Агентство гидрометеорологической службы Республики Узбекистан
  • А Нарзуллаев
    Агентство гидрометеорологической службы Республики Узбекистан
  • Б Холматжанов
    Национальный университет Узбекистана имени Мирзо Улугбека

Annotasiya

Статья посвящена оценке влияния фаз Эль-Ниньо-Южного колебания (ENSO) на климатические параметры в Ферганской долине за период 1991-2024 гг., с акцентом на режим осадков и температуры воздуха. На основе данных 12 метеорологических ст^рций Узгидромета проанализированы аномалии осадков и температуры, выявлены статистически значимые тренды с применением теста Манн-Кендалла и метода Тейла-Сена. Установлено, что фаза El Nino ассоциируется с избытком осадков, a La Nina - с их дефицитом; одновременно наблюдается устойчивая тенденция повышения температуры воздуха. Сценарный прогноз на 2025-2034 гг., основанный на вероятностях фаз ENSO, указывает на риск дефицита осадков при доминировании La Nina. Полученные результаты имеют прикладное значение для планирования, климатического моделирования и адаптации к изменению климата водного и аграрного секторов.

Гидрометеорология и мониторинг окружающей среды

Nashr qilingan

12-12-2025

Nashr

Jild 1 № 2 (2025)

Bo'lim

Maqolalar

Yuklashlar

  • PDF (Russian)

Kalit so‘zlar:

ENSO El Niño La Niña MEI.v2 осадки температура Ферганская долина климатический прогноз

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Бобохонова, М., Бегматов, С., Усаров, З., Кадыров, Б., Каримов, И., Нарзуллаев, А., & Холматжанов, Б. (2025). Влияние фаз эль-ниньо – южного колебания на климатические параметры в ферганской долине: ретроспектива и десятилетний прогноз. Gidrometeorologiya Va Atrof-Muhit Monitoringi, 1(2), 8-22. https://nigmi-journal.uz/index.php/jhem/article/view/10
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.ama##

Bibliografik manbalar

Бабушкин О.Л., Инагамова С.И. Влияние Эль-Ниньо на синоптические процессы Средней Азии // Проблемы освоения пустынь. 2019. № 34. - С. 17-23.

Груза Г.В., Ранъкова Э.Я., Клещенко Л.К., Аристова Л. Н. О связи климатических аномалий на территории России с явлением Эль-Ниньо - Южное колебание // Метеорология и гидрология. 1999. №5.-С. 32-51.

Скрипникова Л.Е. Влияние Эль-Ниньо на погоду в Узбекистане // Тр. НИГМИ. 2006. Вып. 6(251).-С. 77-88.

Alimkulov S., Makhmudova L., Talipova E. et al. Assessment of the impacts of climate change on drought intensity and frequency using SP1 and SPE1 in the Southern Pre-Balkash region, Kazakhstan // Watershed Ecology and the Environment. 2025. Vol. 7. - PP. 11-22. doi.org/10.1016/j.wsee.2024.12.001.

Ashok K., Behera S.K., Rao S.A., Weng H., Yamagata T. El Nino Modoki and its possible teleconnection H Journal of Geophysical Research: Oceans. 2007. Vol. 112, № Cll. DOI: 10.1029/2006JC003798

Gilbert R.O. Statistical Methods for Environmental Pollution Monitoring. NY: Wiley, 1987.

IPCC. Climate Change 2021: The Physical Science Basis // Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. - Cambridge: Cambridge University Press, 2021. DOI: 11017/9781009157896

Kendall M.G. Rank Correlation Methods. 4th edition. London: Charles Griffin, 1975.

Kong L., Li Y., Ma L. et al. Climate Change Impacts and Atmospheric Teleconncctions on Runoff Dynamics in the Upper-Middle Amu Darya River of Central Asia H Water. 2025. Vol. 17(5). 721. https://doi.org/10.3390/w 17050721

KugJ.-S., Jin F.-F., An S.-I. Two types of El Nino events: Cold tongue El Nino and warm pool El Nino//Journal of Climate. 2009. Vol. 22, № 6. - PP. 1499-1515. DOI: 10.1175/2008JCLI2624.1

Lu Z., Schultze A., Carre M. et al. Increased frequency of multi-year El Nino-Southern Oscillation events across the Holocene // Nature Geoscience. 2025. Vol. 18. - PP. 337-343. https://doi.org/10.1038/s41561 -025-01670-y

Mann H.B. Nonparamctric tests against trend // Economctrica. 1945. Vol. 13. No. 3. - PP. 245-259. doi.org/10.2307/1907187.

McPhaden M.J., Zebiak S.E., Glantz M.H. ENSO as an integrating concept in Earth science II Science. 2006. Vol. 314, № 5806. - PP. 1740-1745. DOI: 10.1126/scicnce.l 132588

Ropelewski C.F., Halpert M.S. Global and regional scale precipitation patterns associated with the El Nino/Southcrn Oscillation H Monthly Weather Review. 1987. Vol. 115, № 8. - PP. 1606-1626. DOI: 10.1175/1520-0493( 1987) 115< 1606:GARSPP>2.0.CO;2

Sen P.K. Estimates of the regression coefficient based on Kendall’s tau // Journal of the American Statistical Association. 1968. Vol. 63. - PP. 1379-1389.

Sun Y., Chen X., Yu Y. et al. Spatiotemporal Characteristics of Drought in Central Asia from 1981 to 2020//Atmosphere. 2022. Vol. 13. 1496. doi.org/ 10.3390/atmos 13091496

Tangjialeke W., Zou J., Ding J. et al. Analysis of drought response thresholds and drought-causing factors of Central Asian vegetation // Ecological Indicators. 2024. Vol. 169. 112926. doi.org/10.1016/j.ecolind.2024.112926.

Taschetto A.S., DommengetD. The influence of ENSO on global mean temperature // Climate Dynamics. 2012. Vol. 3 8, № 5-6. - PP. 927-949. DOI: 10.1007/s003 82-011-1098-0

Theil H. A rank-invariant method of linear and polynomial regression analysis. In Henri Theil’s Contributions to Economics and Econometrics. Berlin: Springer, 1992. - PP. 345-3 81.

Trenberth K.E., Jones P.D., Ambenje P. et al. The evolution of the El Nino-Southern Oscillation and global atmospheric surface temperatures // Journal of Geophysical Research: Atmospheres. 2002. Vol. 107, №D8. DOI: 10.1029/2000JD000298

Wolter K., Timlin M.S. El Nino/Southern Oscillation behaviour since 1871 as diagnosed in an extended multivariate ENSO index (MEI.v2) // International Journal of Climatology. 2011. Vol. 31, № 7. -PP. 1074-1087. DOI: 10.1002/joc.2336

Yan X, Batehyi E., Liu Q. How ENSO events modulate seasonal precipitation in Central Asia // Atmospheric Research. 2022. Vol. 265:105952. DOI: 10.1016/j.atmosres.2021.105952

Litsenziya

Mualliflik huquqi (c) 2025 М. Бобохонова, С. Бегматов, З. Усаров, Б. Кадыров, И. Каримов, А. Нарзуллаев, Б. Холматжанов (Автор)

Creative Commons License

Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.

Муаллифнинг (муаллифоарнинг) энг кўп ўқилган мақолалари

  • Б. ХОЛМАТЖАНОВ, З. ЎСАРОВ, Чирчиқ дарёси ҳавзасида ёғинлар режимидаги ўзгаришлар , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ
  • Б. КАДИРОВ, М. БОБОХОНОВА, Эль-Ниньо – жанубий тебраниш ҳодисаси ва унинг Ўзбекистонда ёғингарчилик режимига таъсири , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ
  • Б. КАДЫРОВ, Д. ТУРҒУНОВ, Об-ҳавога фаол таъсир этиш соҳасидаги замонавий ютуқлар (2010-2025 йй.): халқаро тажриба ва Ўзбекистон учун мослаштириш масалалари , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ
  • Б. НИШОНОВ, И. КАРИМОВ, М. ПЛОЦЕН, Л. ГРАНКИНА, Ўзбекистонда 2024 йилда атмосфера ҳавосининг сифати , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ

Tegishli maqolalar

  • Б. КАДИРОВ, М. БОБОХОНОВА, Эль-Ниньо – жанубий тебраниш ҳодисаси ва унинг Ўзбекистонда ёғингарчилик режимига таъсири , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ
  • М Арушанов, М Алаутдинов, Тошкент шаҳрида углерод оксиди концентрациясининг метеорологик атталиклар ва қуёш фаоллиги ўзгаришларига боғлиқлиги , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: Jild 1 № 1 (2025)
  • Б. ХОЛМАТЖАНОВ, З. ЎСАРОВ, Чирчиқ дарёси ҳавзасида ёғинлар режимидаги ўзгаришлар , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ
  • Д. БУЛГАКОВА, Ю. ТИЛЛАЕВ, А. СОЛОВЕЙЧИК, Ўзбекистонда астрономик кузатишларни олиб боришга таъсир этувчи метеорологик параметрларнинг замонавий таҳлили , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ
  • Б. КАДЫРОВ, Д. ТУРҒУНОВ, Об-ҳавога фаол таъсир этиш соҳасидаги замонавий ютуқлар (2010-2025 йй.): халқаро тажриба ва Ўзбекистон учун мослаштириш масалалари , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ
  • Ў. БАЛXИЕВ, К. ҒОФУРЖОНОВ, Д. ТУРҒУНОВ, Писком дарёси оқимини турли прогнозлаш моделлари асосида баҳолашнинг илмий асослари , Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi: № 3 (2025): ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЯ ВА АТРОФ-МУҲИТ МОНИТОРИНГИ

Bundan tashqari, ushbu maqola uchun shunga o'xshash maqolalar uchun kengaytirilgan qidiruvni boshlang mumkin.

inLibrary — это научная электронная библиотека Антикоррупционный дайджест Узбекистана in Conference научно-практические конференции Журнал Общество и инновации ООО «UMAR PROEKT» - Комплексное проектирование ООО «UMAR PROEKT» - Комплексное проектирование
Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi

Ilmiy jurnalning maqsadi gidrometeorologiya fanining muammolari va yutuqlarini yoritish, uni amaliyotda qo‘llash, shuningdek, O‘zbekiston va jahonda atrof-muhitning ifloslanishi monitoringini olib borishdan iborat.

NAVIGATSIYA:

Jurnal haqida
Yangi son
Arxivlar
Kontaktlar

MUALLIFLAR UCHUN:

Maqolalarga qo'yiladigan talablar
Materiallarni yuborish
Shaxsiy kabinet

КОНТАКТЫ:

Toshkent shahar, 100052, Yunusobod tumani,
 Bodomzor yo‘li 1-tor ko‘cha, 72
tel: (+998 71) 235 83 50
(+998 71) 235 83 29
(+998 71) 235 83 25
e-mail: info@nigmi.uz
© 2026 "Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi" | Developed by in Science | Site create by in Designer